اعتبار یک افکارسنجی از جایی آغاز میشود که جامعه مورد مطالعه بهدرستی تعریف شود. نمونهگیری یعنی انتخاب بخشی از این جامعه با روشی روشن، بهگونهای که بتوان درباره حدود و محدودیتهای تعمیم نتایج داوری کرد.
جامعه هدف باید دقیق تعریف شود
پیش از تعیین حجم نمونه باید روشن باشد پژوهش درباره چه کسانی سخن میگوید: مشتریان یک محصول، کارکنان یک سازمان، ساکنان یک محدوده جغرافیایی یا گروه دیگری از مخاطبان. ابهام در جامعه هدف میتواند حتی یک اجرای دقیق را از نظر کاربرد نتیجه دچار مشکل کند.
چارچوب نمونهگیری چیست؟
چارچوب نمونهگیری مجموعه یا سازوکاری است که امکان دسترسی به اعضای جامعه و انتخاب نمونه را فراهم میکند؛ برای مثال فهرست شمارهها، آدرسها یا یک پنل پژوهشی. اگر بخشهایی از جامعه در چارچوب حضور نداشته باشند، احتمال خطای پوشش افزایش مییابد.
احتمالی و غیراحتمالی چه تفاوتی دارند؟
در نمونهگیری احتمالی، سازوکار انتخاب بر پایه احتمال مشخص انتخاب واحدها طراحی میشود. در روشهای غیراحتمالی چنین احتمال شناختهشدهای وجود ندارد و استنباط آماری نیازمند ملاحظات و مدلهای متفاوت است. بنابراین نوع نمونهگیری باید در گزارش پژوهش بهصراحت اعلام شود.
آیا نمونه بزرگ همیشه نمونه خوب است؟
خیر. افزایش تعداد پاسخگویان نمیتواند پوشش ناقص، انتخاب نامناسب افراد یا عدم پاسخ نظاممند را بهخودیخود اصلاح کند. AAPOR کیفیت پیمایش را وابسته به توجه به مجموعه مشکلات طراحی، اجرا و تحلیل میداند، نه صرفاً بزرگی نمونه.
کنترل نمونه در مرحله اجرا
پایش ترکیب پاسخگویان، کنترل فرایند تماس یا مصاحبه، ثبت عدم پاسخها و بررسی الگوهای غیرعادی داده بخشی از کنترل کیفیت است. در برخی طرحها وزندهی برای نزدیکتر کردن ترکیب داده به معیارهای جمعیتی استفاده میشود، اما جایگزین طراحی مناسب نیست.
برای ادامه این بحث، خطای عدم پاسخ در افکارسنجی و طراحی پرسشنامه افکارسنجی را نیز ببینید. همچنین خطای نمونهگیری و حاشیه خطا در نظرسنجی را مطالعه کنید.
منابع روششناختی: AAPOR و Pew Research Center.